การศึกษาเรื่องราวของชนเผ่าภูไทเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยข้อมูลอาจจะมาจากเรื่องเล่า และตำนานหรือจากประวัติศาสตร์ที่มีบันทึกไว้ในชนชาติหลักที่บันทึกไว้เป็นข้อมูลโดยเพื่อเป็นการสืบหาข้อมูลโดยเก็บเล็กผสมน้อยในการเรียบเรียง ผู้เรียบเรียงก็เป็นคนภูไทคนหนึ่งเช่นกัน แต่ความเป็นมาของตนเองแทบจะเลือนหายไม่ค่อยรู้จักบรรพบุรุษของตัวเองมากนัก จนกระทั่งได้รับข้อมูลที่มีผู้เผยแพร่ตามที่ต่างๆ จึงได้นำมาประติดประต่อเรื่องราวและเรียบเรียงเรื่องราวเข้าด้วยกัน นับวันขนบธรรมเนียมประเพณีของคนเผ่าภูไทแทบจากถูกกลบกลืนไปหมดแล้ว นอกจากภาษาที่เรียกว่าภาษาภูไทเท่านั้นที่ยังยืนยันถึงการเป็นคนเผ่าภูไทและรวมทั้งพิธีการเลี้ยงผีหมอการเหยาและการนับถือผีของบรรพบุรุษ